Przedawnienie faktury między firmami
Przedawnienie faktury za usługę następuje po trzech latach, a za sprzedaż towaru po dwóch, licząc od dnia wymagalności. Termin zawsze kończy się 31 grudnia. Wezwanie go nie przerywa, pozew albo uznanie długu tak. Wpisz termin z faktury, a pokażemy datę przedawnienia.
Zasady
Trzy liczby i jedna data, które decydują o przedawnieniu należności z faktury
Przedawnienie należności z faktury między przedsiębiorcami wynika z kilku przepisów Kodeksu cywilnego, które trzeba czytać razem.
- Trzy lata przy fakturach za usługi i inne należności z działalności firmy oraz przy płatnościach cyklicznych, na przykład czynszu (art. 118 KC).
- Dwa lata dla roszczeń z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy (art. 554 KC). Podobnie krótki termin dotyczy np. umowy o dzieło, liczony od oddania dzieła (art. 646 KC).
- Sześć lat dla roszczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem sądu, w tym nakazem zapłaty (art. 125 § 1 KC).
- 31 grudnia, bo terminy dwuletnie i dłuższe nie kończą się w rocznicę wymagalności, tylko z końcem tego roku (art. 118 zdanie drugie KC).
Zegar rusza z chwilą wymagalności (art. 120 § 1 KC), a przy fakturze z terminem płatności przyjmuje się, że to pierwszy dzień po tym terminie.
Przykłady dat
Kiedy przedawni się twoja faktura
Kilka typowych przypadków policzonych według zasad powyżej. Zwróć uwagę na dwa pierwsze wiersze: obie faktury przedawniają się z końcem tego roku.
| Faktura | Termin płatności | Okres | Koniec przedawnienia |
|---|---|---|---|
| Usługa remontowa | 20.12.2023 | 3 lata | 31.12.2026 |
| Sprzedaż materiałów z hurtowni | 05.11.2024 | 2 lata | 31.12.2026 |
| Usługa transportowa | 15.03.2024 | 3 lata | 31.12.2027 |
| Sprzedaż towaru | 10.05.2025 | 2 lata | 31.12.2027 |
| Czynsz najmu lokalu | 10.02.2026 | 3 lata | 31.12.2029 |
| Należność z prawomocnego nakazu | prawomocny 14.12.2026 | 6 lat | 14.12.2032, przerywa wniosek egzekucyjny |
Przy roszczeniu z prawomocnego orzeczenia liczymy ostrożnie sześć lat od dnia uprawomocnienia. Sposób stosowania reguły końca roku do art. 125 KC bywa w doktrynie oceniany różnie, więc bezpieczniej przyjąć wcześniejszą datę i nie zostawiać egzekucji na ostatnie miesiące.
Pamiętaj też o ograniczeniu, które dotyczy tylko jednego trybu. W elektronicznym postępowaniu upominawczym można dochodzić wyłącznie roszczeń wymagalnych w ciągu trzech lat przed dniem wniesienia pozwu. Faktura za usługę z terminem w grudniu 2023 r. jeszcze się nie przedawniła, ale pozew w EPU musisz złożyć, zanim minie trzeci rok od jej wymagalności. Później zostaje zwykły sąd.
Przerwanie biegu
Co naprawdę zatrzymuje zegar, a co tylko tak wygląda
Przerwanie przedawnienia oznacza, że termin biegnie od nowa (art. 124 § 1 KC). Gdy przerwę spowodowała czynność przed sądem, nowy bieg zaczyna się dopiero po zakończeniu postępowania (art. 124 § 2). Art. 123 § 1 KC wymienia trzy zdarzenia, które to powodują.
| Zdarzenie | Przerywa? |
|---|---|
| Pozew o zapłatę, także w EPU | tak |
| Wniosek do komornika o wszczęcie egzekucji | tak |
| Zawezwanie do próby ugodowej przed sądem | zwykle tak, ale nie przy nadużyciu |
| Wszczęcie mediacji | tak |
| Pisemne uznanie długu, ugoda, prośba o raty | tak, jako uznanie |
| Częściowa wpłata z tytułem wskazującym fakturę | zwykle tak, jako uznanie niewłaściwe |
| Wezwanie do zapłaty, mail, telefon | nie |
| Wpis długu w jakiejkolwiek bazie albo publikacja | nie |
| Przekazanie sprawy firmie windykacyjnej | nie |
Zawezwanie do próby ugodowej sądy co do zasady uznają za czynność przerywającą bieg. Gdy jednak służy wyłącznie przedłużeniu terminu, bez realnej woli ugody, ten skutek bywa kwestionowany. Powtarzanie zawezwań w kółko nie jest bezpieczną strategią.
Skutek
Co się dzieje z fakturą po upływie terminu
Przedawnione roszczenie nadal istnieje, ale staje się niezaskarżalne w tym sensie, że dłużnik może uchylić się od jego zaspokojenia (art. 117 § 2 KC). W sporze między firmami sąd nie bierze przedawnienia pod uwagę z urzędu. Dłużnik musi sam podnieść zarzut. Gdy tego nie zrobi, sąd zasądzi należność. Gdy podniesie, powództwo zostanie oddalone, a wierzyciel zapłaci koszty.
Zapłata przedawnionego długu jest skuteczna i nie podlega zwrotowi. Dłużnik może też zrzec się zarzutu przedawnienia po upływie terminu (art. 117 § 2 KC). Przy fakturach sprzed lat warto więc sprawdzić korespondencję: każde potwierdzenie salda, porozumienie albo częściowa wpłata mogła przerwać bieg.
Dlaczego warto działać z zapasem
Ostatnie tygodnie grudnia to najgorszy moment na pierwszy pozew. Brak opłaty, błąd w danych strony, awaria podpisu elektronicznego i termin może minąć. Sprawa w DłużnikBiz pokazuje osobno datę przedawnienia i ostatni bezpieczny termin na pozew, a gdy do końca biegu zostaje mniej niż 90 dni, krok teraz zmienia się na złożenie pozwu.
Jeśli zostało dużo czasu, zacznij od kroków opisanych na stronie o tym, co robić, gdy pojawia się niezapłacona faktura. Jeśli czasu jest mało, przejdź od razu do etapu, jakim jest windykacja sądowa. Szczegółowe przykłady liczenia i pułapki opisujemy w poradniku o przedawnieniu faktury między firmami.
Czego nie zmienisz umową
Terminu przedawnienia nie da się wydłużyć w kontrakcie
Zapis w umowie, że roszczenia przedawniają się po pięciu latach albo że strony zrzekają się zarzutu przedawnienia z góry, nie zadziała. Terminy przedawnienia nie mogą być skracane ani przedłużane czynnością prawną (art. 119 KC). Zrzec się zarzutu dłużnik może dopiero po upływie terminu.
Bieg przedawnienia może natomiast zostać zawieszony, czyli wstrzymany na pewien czas bez liczenia od nowa. Przepisy przewidują to m.in. na czas, w którym z powodu siły wyższej uprawniony nie może dochodzić roszczeń przed sądem (art. 121 pkt 4 KC). W zwykłym obrocie między firmami zawieszenie zdarza się rzadko, więc nie warto na nie liczyć.
Odsetki i rekompensata
Należności uboczne przedawniają się razem z fakturą
Odsetki za opóźnienie są roszczeniem okresowym, więc każdy dzień odsetek przedawnia się po trzech latach. Ważniejsza jest jednak reguła przyjmowana od lat przez Sąd Najwyższy: roszczenie o odsetki przedawnia się najpóźniej z chwilą przedawnienia roszczenia głównego. Kiedy faktura się przedawni, odsetki od niej też tracą ochronę.
Rekompensata za koszty odzyskiwania należności jest samodzielnym roszczeniem związanym z działalnością gospodarczą, więc w praktyce dochodzi się jej razem z fakturą w jednym pozwie. Nie ma sensu zostawiać jej na później, bo jej termin biegnie równolegle.
Pytania
Pytania o przedawnienie faktury
Po ilu latach przedawnia się faktura?
Faktura za usługę i inne roszczenia związane z działalnością gospodarczą po trzech latach (art. 118 KC). Faktura za sprzedaż towaru w zakresie działalności sprzedawcy po dwóch latach (art. 554 KC). Koniec terminu przypada w obu przypadkach na 31 grudnia.
Od kiedy liczy się przedawnienie faktury?
Od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne (art. 120 § 1 KC), czyli w praktyce od dnia następującego po terminie płatności. Data wystawienia faktury nie ma tu znaczenia.
Czy wysłanie wezwania do zapłaty przerywa przedawnienie?
Nie. Przerywa je czynność przed sądem albo komornikiem podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia, uznanie roszczenia przez dłużnika albo wszczęcie mediacji (art. 123 § 1 KC). Wezwanie, telefon czy mail tego nie robią.
Czy przedawnioną fakturę można jeszcze odzyskać?
Roszczenie nie wygasa. Dłużnik ma jednak prawo odmówić zapłaty, gdy powoła się na upływ terminu (art. 117 § 2 KC). Gdy zapłaci dobrowolnie, nie może żądać zwrotu. Pozew o fakturę przedawnioną ma sens tylko wtedy, gdy masz podstawy twierdzić, że bieg był przerwany.
Czy prośba dłużnika o rozłożenie długu na raty jest uznaniem?
Często tak, bo z takiej prośby wynika, że dłużnik wie o długu i go nie kwestionuje. Uznanie może być też niewłaściwe, wynikające z zachowania dłużnika. Najpewniejsze jest pisemne uznanie albo ugoda, dlatego warto zachowywać każdą taką wiadomość.
Jak długo mam na egzekucję po nakazie zapłaty?
Sześć lat od uprawomocnienia (art. 125 § 1 KC). Wniosek do komornika przerywa ten termin, a po zakończeniu egzekucji liczy się on od nowa.
Sprawdź datę przedawnienia swojej faktury
Wpisz termin płatności, kwotę i NIP dłużnika. Data przedawnienia i ostatni bezpieczny termin na pozew pojawią się od razu.
Kreatory przygotowują treść pism z danych sprawy. Pisma składasz i wysyłasz sam, DłużnikBiz nie jest kancelarią i nie reprezentuje cię przed sądem.