Odzyskiwanie długów za granicą i należności z zagranicy od firm
Należność od firmy z innego państwa Unii odzyskasz bez kancelarii za granicą, jeśli dług jest bezsporny: europejski nakaz zapłaty albo postępowanie w sprawie drobnych roszczeń daje tytuł wykonalny w całej Unii. Poza Unią decyduje umowa międzynarodowa z krajem dłużnika. Egzekucję zawsze prowadzi organ państwa, w którym dłużnik ma majątek.
Sprawdzenie liczy odsetki i rekompensatę według prawa polskiego. Przy umowie poddanej prawu innego państwa kwoty mogą się różnić.
Wybór drogi
Tryb zależy od tego, gdzie dłużnik ma siedzibę
To pierwsza decyzja w sprawie i od niej zależy wszystko inne: język, sąd, koszty i to, czy w ogóle potrzebujesz prawnika na miejscu.
| Siedziba dłużnika | Dług bezsporny | Dług sporny | Wykonanie tytułu |
|---|---|---|---|
| Unia Europejska bez Danii | Europejski nakaz zapłaty, bez limitu kwoty, 30 dni na sprzeciw | Do 5 000 euro europejskie postępowanie w sprawie drobnych roszczeń, powyżej zwykły pozew w sądzie właściwym według rozporządzenia nr 1215/2012 | Bez dodatkowej procedury uznania, z zaświadczeniem sądu państwa wydania |
| Dania | Zwykły pozew, europejskie nakazy i drobne roszczenia nie działają | Zwykły pozew, właściwość jak w Unii na podstawie umowy Danii z Unią | Wyrok wykonalny jak w Unii, na podstawie tej samej umowy |
| Szwajcaria, Norwegia, Islandia | Pozew w trybie krajowym, na przykład nakazowym | Pozew w sądzie właściwym według konwencji z Lugano z 2007 r. | Stwierdzenie wykonalności w państwie dłużnika według konwencji z Lugano |
| Wielka Brytania | Pozew w sądzie brytyjskim albo polskim, gdy jest właściwy | Jak obok, przy wyborze sądu w umowie pomaga konwencja haska z 2005 r. | W sprawach wszczętych od 1 lipca 2025 r. konwencja haska z 2019 r., wcześniej prawo brytyjskie |
| Ukraina | Pozew w sądzie właściwym, często w Polsce przy dostawie do Polski | Jak obok | Konwencja haska z 2019 r. i umowa o pomocy prawnej z 1993 r. |
| Inne państwa | Zwykle pozew w kraju dłużnika przez miejscowego prawnika albo arbitraż, jeśli umowa go przewiduje | Według umowy dwustronnej albo prawa krajowego państwa dłużnika | |
Dłużnik spoza Unii, który ma w Polsce rachunek bankowy, oddział albo polskich klientów, to osobny przypadek. Polski wyrok albo nakaz zapłaty wykona wtedy polski komornik na majątku położonym w Polsce, bez żadnego uznania za granicą.
Kolejność kroków
Pięć kroków od faktury po terminie do pieniędzy z zagranicy
-
1
Sprawdź dłużnika w rejestrze jego państwa
Pełna nazwa, forma prawna, numer rejestrowy i adres z rejestru handlowego, a numer VAT UE w systemie VIES. Błąd w nazwie albo adresie za granicą kosztuje tygodnie na doręczeniach.
-
2
Wyślij wezwanie, które dłużnik zrozumie
W jego języku albo po angielsku, z kwotą, odsetkami, rekompensatą co najmniej 40 euro i nazwą trybu, który złożysz po terminie. Wezwanie jest też dowodem w sprawie.
-
3
Zablokuj pieniądze, gdy jest ryzyko ucieczki
Europejski nakaz zabezpieczenia na rachunku bankowym zamraża środki na koncie w innym państwie Unii, zanim dłużnik się o tym dowie.
-
4
Uzyskaj tytuł
Europejski nakaz zapłaty, wyrok w sprawie drobnych roszczeń albo wyrok w zwykłym procesie. Pilnuj przedawnienia według prawa umowy.
-
5
Egzekucja tam, gdzie jest majątek
Tytuł z zaświadczeniem i tłumaczeniem trafia do komornika albo sądu egzekucyjnego w państwie dłużnika. Majątek w Polsce zajmuje polski komornik.
Zabezpieczenie
Jak zamrozić konto zagranicznego dłużnika, zanim wyprowadzi pieniądze
Rozporządzenie nr 655/2014 wprowadziło europejski nakaz zabezpieczenia na rachunku bankowym. Działa we wszystkich państwach Unii poza Danią i jest jedynym narzędziem, które pozwala polskiej firmie zablokować środki na koncie w Niemczech czy we Włoszech na podstawie wniosku złożonego w jednym sądzie.
Najważniejsza cecha to zaskoczenie: dłużnik nie jest wcześniej zawiadamiany, a dowiaduje się o nakazie dopiero po zablokowaniu pieniędzy. Wniosek możesz złożyć przed wszczęciem sprawy, w jej trakcie albo gdy masz już tytuł. Jeśli tytułu jeszcze nie masz, musisz uprawdopodobnić roszczenie i realne ryzyko, że bez zabezpieczenia egzekucja się nie powiedzie, a sąd może zażądać od ciebie zabezpieczenia na wypadek szkody dłużnika.
Gdy nie znasz numeru rachunku, a masz już tytuł egzekucyjny, możesz poprosić sąd o uzyskanie informacji o rachunkach dłużnika w danym państwie. Przy dużych kwotach i kontrahencie, który przestał odbierać telefony, to często ważniejsze niż sam pozew.
Kwoty i waluta
Odsetki, rekompensata i waluta w sprawie z zagranicznym klientem
Żądasz kwoty w walucie faktury. Faktura w euro to żądanie w euro, a przeliczenie robi dopiero organ egzekucyjny. Odsetki i rekompensata zależą od prawa właściwego dla umowy. Przy prawie polskim dostajesz odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych i rekompensatę 40, 70 albo 100 euro według wysokości długu. Przy prawie innego państwa Unii obowiązują jego przepisy wdrażające dyrektywę 2011/7/UE, a każde z nich daje co najmniej 40 euro.
Uwaga przy sprzedaży towarów: jeśli umowa nie wyłącza konwencji wiedeńskiej o międzynarodowej sprzedaży towarów, to ona reguluje zapłatę ceny i odsetki co do zasady, a stopę odsetek ustala się według prawa właściwego. Przedawnienie również liczysz według prawa umowy. Ile czasu zostało przy prawie polskim, sprawdzisz na stronie o tym, kiedy następuje przedawnienie faktury.
Typowe sprawy
Komu najczęściej nie płacą zagraniczni kontrahenci
Przewoźnik i spedytor
Fracht za kurs do Niemiec, Francji albo Beneluksu. Roszczenia z przewozu na podstawie konwencji CMR przedawniają się po roku, więc tu nie wolno czekać. Dowodem są list przewozowy CMR z potwierdzeniem odbioru i zlecenie transportowe.
Producent i eksporter
Dostawa towaru do odbiorcy z innego państwa Unii z terminem 30 albo 60 dni. Miejsce dostawy z umowy albo Incoterms decyduje, czy wniosek złożysz w Polsce.
Firma usługowa i software house
Faktury w euro za usługi świadczone zdalnie dla klienta z zagranicy. Sąd właściwy zależy od miejsca świadczenia usługi, a przy pracy zdalnej warto go wskazać w umowie.
Podwykonawca budowlany
Prace na budowie w Niemczech, Belgii albo Szwecji dla tamtejszego generalnego wykonawcy. Usługa świadczona za granicą to zwykle sąd państwa budowy i prawnik na miejscu przy sporze.
Samodzielnie czy z pomocą
Kiedy wystarczy formularz, a kiedy potrzebny jest prawnik na miejscu
Europejskie procedury pisano z myślą o firmach, które chcą odzyskać pieniądze bez zatrudniania prawnika w obcym kraju. Formularze mają te same pola we wszystkich językach Unii, więc wypełnienie wersji niemieckiej z polską obok jest wykonalne. W nakazie zapłaty i drobnych roszczeniach zastępstwo prawne nie jest obowiązkowe.
Prawnik w państwie dłużnika jest potrzebny, gdy dłużnik wniesie sprzeciw i sprawa przejdzie do zwykłego procesu według tamtejszej procedury, gdy spór dotyczy jakości towaru albo zakresu usługi i gdy egzekucja wymaga działań na miejscu, na przykład przy nieruchomości.
Firma windykacyjna z siecią partnerów za granicą sprawdza się przy wielu drobnych fakturach od różnych klientów. Płacisz wtedy prowizję od odzyskanej kwoty. Jak porównać takie oferty z kancelarią, opisujemy w poradniku firma windykacyjna czy kancelaria.
Kto ponosi jakie koszty
porównanie| Sama firma | opłata sądowa według prawa państwa sądu, tłumaczenia, koszty egzekucji |
|---|---|
| Firma windykacyjna | prowizja od odzyskanej kwoty, często opłata wstępna, koszty sądowe po stronie klienta |
| Kancelaria w Polsce | honorarium za sprawę albo stawka godzinowa, przy sporze dochodzi prawnik za granicą |
| Prawnik w kraju dłużnika | stawki miejscowe, w części państw zwrot kosztów zastępstwa od przegranego |
Pytania
Pytania o odzyskiwanie należności z zagranicy
Gdy dłużnik ma siedzibę w Polsce, prostszą drogą jest pozew w EPU. Gdy zagraniczna firma ogłosi upadłość, zasady zgłoszenia opisuje poradnik o tym, jak wygląda zgłoszenie wierzytelności w upadłości.
Jak odzyskać dług od firmy z zagranicy?
Najpierw wezwij kontrahenta do zapłaty w jego języku albo po angielsku i zapowiedz konkretny tryb. Gdy nie zapłaci, wybierz drogę według kraju: w Unii europejski nakaz zapłaty przy długu bezspornym, postępowanie w sprawie drobnych roszczeń do 5 000 euro albo zwykły pozew. Z tytułem egzekucyjnym idziesz do organu egzekucyjnego w państwie, w którym dłużnik ma majątek.
Jak odzyskać pieniądze od firmy z Niemiec?
Przy fakturze, której niemiecki klient nie kwestionuje, najczęściej przez europejski nakaz zapłaty. W Niemczech wszystkie takie wnioski rozpatruje jeden sąd, Amtsgericht Wedding w Berlinie, a jeśli dostawa miała nastąpić w Polsce, możesz złożyć wniosek w polskim sądzie. Wykonalny nakaz trafia do niemieckiego komornika (Gerichtsvollzieher) w okręgu siedziby dłużnika.
Czy polski komornik może ściągnąć dług za granicą?
Nie. Polski komornik działa tylko w Polsce. Może zająć majątek zagranicznej firmy, który jest w Polsce: rachunek w polskim banku, należności od polskich klientów, pojazdy, oddział. Majątek za granicą egzekwuje organ państwa, w którym się znajduje, według jego prawa, na podstawie tytułu, który działa w tym państwie.
Czy można pozwać zagraniczną firmę w polskim sądzie?
Tak, w kilku sytuacjach. W Unii, gdy towar miał być dostarczony albo usługa wykonana w Polsce (art. 7 rozporządzenia nr 1215/2012), gdy strony wybrały polski sąd w umowie albo gdy dłużnik ma w Polsce oddział, z którego działalności wynika dług. W pozostałych sprawach właściwy jest co do zasady sąd państwa siedziby dłużnika.
Ile kosztuje windykacja zagraniczna?
Firmy windykacyjne biorą zwykle prowizję od odzyskanej kwoty, przy sprawach zagranicznych wyższą niż w kraju, często z opłatą wstępną. Kancelaria liczy honorarium za sprawę albo stawkę godzinową, a przy sporze w innym państwie potrzebny jest prawnik z tego kraju. Samodzielnie płacisz tylko opłatę sądową według prawa państwa sądu, tłumaczenia i koszty egzekucji.
Co zrobić, gdy zagraniczny kontrahent ogłosił upadłość?
Zgłosić wierzytelność w jego postępowaniu upadłościowym w terminie i trybie państwa, w którym je otwarto. Rozporządzenie nr 2015/848 daje wierzycielowi z innego państwa Unii prawo zgłoszenia na standardowym formularzu, także po polsku, choć sąd może zażądać tłumaczenia. Postępowania wyszukasz w rejestrach upadłości połączonych na portalu e-Sprawiedliwość.
Jak długo mam czas na odzyskanie należności od zagranicznego klienta?
To zależy od prawa właściwego dla umowy, a nie od kraju sądu. Przy prawie polskim roszczenie z umowy sprzedaży między firmami przedawnia się po dwóch latach, z usług zwykle po trzech, a termin kończy się z końcem roku kalendarzowego. Roszczenia z międzynarodowego przewozu drogowego na podstawie konwencji CMR przedawniają się już po roku.
Sprawdź fakturę od zagranicznego klienta
Wpisz kwotę i termin płatności. Zobaczysz odsetki, rekompensatę w euro i datę przedawnienia według prawa polskiego oraz krok, który warto zrobić teraz.
Sprawdzenie liczy odsetki, rekompensatę i terminy bez zakładania konta. Pisma składasz i wysyłasz sam, DłużnikBiz nie jest kancelarią i nie reprezentuje cię przed sądem.