Klauzula wykonalności na nakaz z EPU, co to jest i jak ją dostać

Klauzula wykonalności to dopisek sądu, który zamienia prawomocny nakaz zapłaty w tytuł wykonawczy, czyli dokument, z którym komornik może prowadzić egzekucję. Przy nakazie z EPU klauzula ma postać elektroniczną, jest nadawana w systemie sądu i nie potrzebujesz jej wydruku. We wniosku do komornika wskazujesz tytuł z systemu, a komornik sam go sprawdza. Poniżej wyjaśniamy, kiedy i jak to zrobić.

Tytuł egzekucyjny i tytuł wykonawczy

To dwa pojęcia, które łatwo pomylić, a różnica decyduje o tym, czy komornik w ogóle przyjmie sprawę.

• Tytuł egzekucyjny to orzeczenie albo inny dokument, który stwierdza obowiązek zapłaty i nadaje się do egzekucji. Prawomocny nakaz zapłaty jest tytułem egzekucyjnym (art. 777 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego).
• Tytuł wykonawczy powstaje, gdy sąd dopisze do tytułu egzekucyjnego klauzulę wykonalności (art. 776 KPC). Komornik działa tylko na jego podstawie.

Klauzula wykonalności nie jest więc formalnością dla formalności. Sąd sprawdza w niej, czy tytuł jest prawomocny albo natychmiast wykonalny, czy nadaje się do egzekucji i kto może jej żądać. Wniosek o nadanie klauzuli sąd rozpoznaje niezwłocznie, nie później niż w ciągu trzech dni od jego złożenia (art. 781¹ KPC).

Kiedy nakaz z EPU może dostać klauzulę

Nakaz zapłaty z EPU jest doręczany dłużnikowi, który ma dwa tygodnie na sprzeciw. Jeśli sprzeciwu nie wniesie, nakaz staje się prawomocny. Od tej chwili można nadać mu klauzulę wykonalności.

W praktyce najważniejsze jest ustalenie daty doręczenia. Widzisz ją w portalu sądu w aktach sprawy. Gdy dłużnik nie odebrał przesyłki, doręczenie może nastąpić z upływem terminu awizo, a w niektórych sytuacjach sąd wzywa powoda do doręczenia przez komornika. Zanim zaczniesz liczyć dwa tygodnie, upewnij się, że doręczenie zostało uznane za skuteczne.

Jak uzyskać klauzulę w portalu

1. Zaloguj się do portalu EPU i otwórz sprawę.
2. Sprawdź, czy nakaz jest oznaczony jako prawomocny i czy klauzula wykonalności została już nadana.
3. Jeżeli klauzuli nie ma, złóż w sprawie wniosek o jej nadanie. Wniosek jest prostym pismem procesowym składanym w systemie.
4. Po nadaniu klauzuli w systemie widnieje tytuł wykonawczy w postaci elektronicznej z jego oznaczeniem. Zapisz je w sprawie, będzie potrzebne we wniosku do komornika.

Przy nakazie wydanym w sądzie powszechnym, poza EPU, klauzula jest umieszczana na odpisie orzeczenia, a do komornika przekazujesz oryginał tytułu wykonawczego. Przy EPU tej papierowej części nie ma.

Wniosek do komornika z tytułem elektronicznym

Gdy tytuł wykonawczy powstał w systemie teleinformatycznym, wierzyciel nie dołącza go do wniosku egzekucyjnego, tylko go wskazuje. Komornik pobiera tytuł z systemu i sprawdza klauzulę elektronicznie. To oszczędza czas i usuwa ryzyko zgubienia oryginału.

Poza tym wniosek wygląda tak samo jak przy papierowym tytule: strony, kwoty z odsetkami i datami, koszty zasądzone w nakazie, sposoby egzekucji i znany majątek dłużnika. Pełną listę opisujemy w poradniku nakaz zapłaty a komornik. We wniosku opartym na nakazie z EPU wpisujesz oznaczenie tytułu z systemu sądu zamiast dołączać papierowy dokument.

Gdy sąd odmawia nadania klauzuli

Odmowa zdarza się rzadko i zwykle ma prosty powód: nakaz nie jest jeszcze prawomocny, bo sąd nie ma potwierdzenia doręczenia, albo dłużnik wniósł sprzeciw, o którym wierzyciel nie wiedział. Na postanowienie w przedmiocie klauzuli przysługuje zażalenie. Zanim je wniesiesz, sprawdź w aktach, co dokładnie stoi na przeszkodzie, bo częściej wystarczy poczekać na zwrotne potwierdzenie doręczenia.

Klauzula po sprzedaży wierzytelności

Jeżeli sprzedałeś wierzytelność stwierdzoną nakazem, nabywca chce prowadzić egzekucję we własnym imieniu. Do tego potrzebuje klauzuli wykonalności nadanej na jego rzecz. Sąd nada ją, gdy przejście uprawnienia zostanie wykazane dokumentem urzędowym albo prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym (art. 788 § 1 KPC). Umowa przelewu wierzytelności podpisana zwykłym podpisem nie wystarczy, potrzebne jest poświadczenie podpisów, na przykład u notariusza.

Po sprzedaży trzeba też zawiadomić dłużnika o przelewie. Dopóki dłużnik nie wie o zmianie wierzyciela, zapłata do zbywcy go zwalnia (art. 512 Kodeksu cywilnego). Umowa cesji i zawiadomienie dłużnika powinny wskazywać fakturę, kwotę i datę przelewu.

Ile czasu masz na egzekucję

Klauzula nie ma daty ważności, ale należność z prawomocnego nakazu ma sześcioletni termin przedawnienia (art. 125 § 1 KC). Wniosek egzekucyjny przerywa ten bieg, a po umorzeniu egzekucji termin biegnie od nowa. Zapisz w sprawie datę prawomocności i datę każdego umorzenia, żeby wiedzieć, ile czasu zostało.

Klauzula a wcześniejsze zabezpieczenie

Jeżeli przed wydaniem nakazu uzyskałeś postanowienie o zabezpieczeniu, na przykład zajęcie rachunku dłużnika, po uprawomocnieniu się nakazu zabezpieczenie nie przechodzi w egzekucję samo. Potrzebny jest tytuł wykonawczy i wniosek egzekucyjny. Złóż je szybko, bo przepisy przewidują upadek zabezpieczenia, gdy wierzyciel po uzyskaniu tytułu nie wszczyna egzekucji w terminie. Przy wniosku wskaż komornikowi, że prowadził już zabezpieczenie w tej sprawie, i podaj jego sygnaturę. Zajęte środki przejdą wtedy do egzekucji bez ponownego zajmowania.

Zapisz datę doręczenia nakazu i datę nadania klauzuli. Z pierwszej policzysz dzień prawomocności, z drugiej wiesz, od kiedy możesz złożyć wniosek. Przy kilku sprawach naraz to właśnie te dwie daty najczęściej giną w korespondencji, a od nich zależy, czy pierwsze zajęcie rachunku dłużnika nastąpi w grudniu, czy dopiero w lutym.

Klauzula przeciwko innym osobom niż dłużnik

Czasem majątek dłużnika nie wystarcza, ale prawo pozwala sięgnąć do majątku innych osób. Wymaga to osobnej klauzuli wykonalności, nadawanej przeciwko tym osobom.

• Wspólnik spółki osobowej. Tytuł wydany przeciwko spółce jawnej, partnerskiej albo komandytowej może dostać klauzulę przeciwko wspólnikowi, który odpowiada bez ograniczenia całym swoim majątkiem, gdy egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna (art. 778¹ KPC).
• Małżonek przedsiębiorcy. Przy jednoosobowej działalności gospodarczej tytuł przeciwko dłużnikowi może dostać klauzulę przeciwko jego małżonkowi z ograniczeniem odpowiedzialności do majątku wspólnego, jeśli wierzyciel wykaże dokumentem, że zobowiązanie powstało za zgodą małżonka (art. 787 KPC).
• Następca prawny. Przy przejściu obowiązku na inną osobę, na przykład w wyniku przekształcenia, klauzulę przeciwko następcy nadaje się, gdy przejście zostanie wykazane dokumentem urzędowym albo prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym (art. 788 § 1 KPC).

Przy spółce z ograniczoną odpowiedzialnością droga jest inna. Członkowie zarządu nie odpowiadają na podstawie klauzuli do tytułu przeciwko spółce. Wierzyciel musi ich pozwać osobno na podstawie art. 299 Kodeksu spółek handlowych.

Przykład osi czasu

Najważniejsze w skrócie

1. Prawomocny nakaz to tytuł egzekucyjny, z klauzulą staje się tytułem wykonawczym.
2. Przy EPU klauzula jest elektroniczna, a komornik pobiera tytuł z systemu sądu.
3. Sąd rozpoznaje wniosek o klauzulę w ciągu trzech dni.
4. Nabywca wierzytelności potrzebuje klauzuli na swoją rzecz i umowy z podpisami urzędowo poświadczonymi.
5. Wspólnik spółki osobowej i małżonek przedsiębiorcy mogą odpowiadać na podstawie osobnej klauzuli.

Najczęstsze pytania

Czy za klauzulę na nakaz z EPU trzeba zapłacić

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych przewiduje za klauzulę wykonalności niewielką opłatę kancelaryjną, liczoną od stron tytułu. Przy tytule z EPU sprawdź w portalu przed wysłaniem wniosku, czy i jaką opłatę trzeba uiścić w twojej sprawie.

Czy mogę od razu iść do komornika po wydaniu nakazu z EPU

Nie. Nakaz z EPU nie jest tytułem zabezpieczenia. Trzeba poczekać na prawomocność i klauzulę. Natychmiastowe zabezpieczenie daje nakaz z postępowania nakazowego.

Co, jeśli dłużnik zapłaci po nadaniu klauzuli

Oznacz sprawę jako zapłaconą i nie składaj wniosku. Jeśli egzekucja już trwa, poinformuj komornika o zapłacie, a przy częściowej wpłacie wskaż kwotę, która nadal zostaje do wyegzekwowania.

Więcej o tym, czym jest nakaz zapłaty w poszczególnych trybach, i o tym, jak przygotować pozew w EPU, znajdziesz na osobnych stronach. Całą drogę od pozwu po zakończenie egzekucji opisuje strona o tym, jak przebiega windykacja sądowa.